Công Ty Luật Quốc Tế Phước & Cộng Sự

Chọn Ngôn Ngữ:
+84 (28) 3744 9977
Phuoc & Partners Attorneys At Law

Cách thức nào để giải quyết tranh chấp giữa tên miền và nhãn hiệu hàng hoá theo pháp luật Việt Nam?

Một bài viết của Luật sư Hồ Tường Vy có tiêu đề: “Cách thức nào để giải quyết tranh chấp giữa tên miền và nhãn hiệu hàng hoá theo pháp luật Việt Nam?” được đăng trên Intellectual Property and Entertainment Law Committee Newsletter tháng 10 năm 2011.

***

Theo trang web của ABC News, tại thời điểm tháng 10 năm 2010, danh sách các tên miền đắt giá nhất trên thế giới có thể kể đến “Fund.com” với giá 9,99 triệu đô la Mỹ, Porn.com” 9,5 triệu,Diamond.com” 7,5 triệu hoặc Slots.com” 5,5 triệu.[1] Tại Việt Nam, một số tên miền đắt giá được đặt theo tên của những người nổi tiếng đang trở thành một xu hướng phổ biến trong thời gian gần đây.

Có thể thấy rằng không chỉ các tổ chức, doanh nghiệp mà ngay cả các cá nhân cũng đăng ký bảo hộ tên miền vì những lợi ích đạt được khác nhau.

Lợi ích thứ nhất là tính hiệu quả và tính kinh tế. Tên miền là một kênh quảng bá rất hiệu quả, có khả năng đem lại doanh thu khổng lồ và cả danh tiếng cho các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân, thậm chí các sản phẩm và dịch vụ liên quan của họ. Một ví dụ điển hình, công ty Facebook đã bỏ ra 8,5 triệu đô la Mỹ để sở hữu tên miền “fb.com” mà Cục Nông Nghiệp liên bang Mỹ (có tên miền chính thức tại “fb.org”) đang sở hữu. Theo đó, tên miền “fb.com” được sử dụng cho một dịch vụ email mới của công ty Facebook sẽ đưa ra thị trường trong năm 2011, đó là sự kết hợp giữa SMS, tin nhắn, chat và email vào trong cùng một giao diện. Tên miền “fb.com” này sẽ được người dùng phổ thông sử dụng cho hộp thư của họ và giúp phân biệt với tên miền “facebook.com” đang được nhân viên Facebook sử dụng. Rõ ràng, khoản tiền nêu trên có lẽ không đáng bao nhiêu so với tổng giá trị 50 tỷ USD của công ty Facebook và họ hi vọng sự đầu tư này sẽ mang lại nhiều thành công hơn nữa.[2]

 Lợi ích thứ hai là tốc độ và mức độ phủ sóng rộng khắp của tên miền. Với sự trợ giúp của công nghệ cao và các ứng dụng, mọi người có thể cập nhật các thông tin mới nhất về các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thông qua các tên miền của chính các đối tượng này trong tích tắc chỉ với vài cú nhấp chuột.

 Lợi ích thứ ba liên quan đến việc bảo vệ các quyền sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại, tên công ty hoặc nhãn hiệu hàng hoá/ dịch vụ của các doanh nghiệp và tổ chức. Thông thường, các doanh nghiệp và tổ chức có xu hướng lựa chọn và đặt tên miền dựa vào tên của chính doanh nghiệp, tổ chức hoặc nhãn hiệu hàng hoá/ dịch vụ mà doanh nghiệp và tổ chức đang sở hữu với mục đích giúp người tiêu dùng dễ nhớ, dễ liên tưởng và dễ tìm kiếm thông tin liên quan. Ví dụ, Lacoste Alligator SA là một công ty được thành lập năm 1933 chuyên thiết kế và sản xuất quần áo và phụ kiện thời trang được sử dụng với nhãn hiệu “LACOSTE”. Công ty này là chủ sở hữu của hàng loạt các tên miền có chứa thành phần nhãn hiệu “LACOSTE” như lacoste.com”, “lacoste.com.uk”, “lacoste.uk”, “lacoste.nl”,lacoste.com.nl”lacoste.com.de”.[3]

Như vậy, tên miền giờ đây không đơn thuần chỉ là một loại tài nguyên Internet của các quốc gia, hoặc để định danh địa chỉ Internet của máy chủ mà thực sự đã trở thành một loại tài sản có giá trị không hề thua kém các loại tài sản khác.

Khung pháp lý của Việt Nam về vấn đề tên miền

Các quy định về bảo vệ tên miền

Tên miền đăng ký tại Việt Nam bao gồm tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” và tên miền Tiếng Việt. Tên miền “.vn” là tên miền quốc gia cấp cao nhất dành cho Việt Nam[4] và tiếp theo là tên miền cấp 2 dưới tên miền “.vn” bao gồm:

  • tên miền cấp 2 không phân theo lĩnh vực; và
  • tên miền cấp 2 dùng chung (gSLD) phân theo lĩnh vực như: “com.vn” và “biz.vn” dành cho tổ chức, các nhân hoạt động kinh doanh và thương mại; “edu.vn” dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo; “int.vn” dành cho các tổ chức quốc tế tại Việt Nam, v.v…[5]

Tên miền tiếng Việt nằm trong hệ thống tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” trong đó các ký tự tạo nên tên miền là các ký tự được quy định trong bảng mã tiếng Việt theo tiêu chuẩn TCVN 6909:2001 và các ký tự nằm trong bảng mã mở rộng của tiếng Việt theo tiêu chuẩn nói trên.[6]

Nguyên tắc chung của đăng ký tên miền tại Việt Nam là “đăng ký trước được quyền sử dụng trước”.[7] Về cơ bản, tên miền đăng ký không được nhiều hơn 63 ký tự; được chứa các ký tự từ A đến Z, 0 đến 9, các ký tự tiếng Việt trong bảng chữ cái tiếng Việt và tất cả các ký tự được hệ thống máy chủ tên miền trên mạng chấp nhận; được chứa ký tự “-” nhưng không được bắt đầu hoặc kết thúc với các ký tự này ; và không được bắt đầu bằng dãy ký tự “xn--”.[8]

Ngoài ra, tên miền đăng ký còn phải đáp ứng một số nguyên tắc cụ thể như tên miền phải đảm bảo không có các cụm từ xâm phạm đến lợi ích quốc gia hoặc không phù hợp với đạo đức xã hội, với thuần phong, mỹ tục của dân tộc; và phải thể hiện tính nghiêm túc để tránh sự hiểu nhầm hoặc xuyên tạc do tính đa âm, đa nghĩa hoặc khi không dùng dấu trong tiếng Việt. Lưu ý, các tổ chức, cá nhân trong nước hoặc nước ngoài được đăng ký sử dụng tên miền cấp 2 dưới tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” (trừ các tên miền cấp 2 dùng chung (gSLD) và tên miền cấp 2 theo địa giới hành chính [9]) và tên miền cấp 3 dưới tên miền cấp 2 dùng chung.[10]

Thủ tục đăng ký tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” là đăng ký qua các Nhà đăng ký tên miền “.vn” theo chi tiết được nêu tại website www.nhadangky.vn dưới hai hình thức đăng ký trực tiếp tại các cơ sở của các Nhà đăng ký tên miền hoặc đăng ký trực tuyến qua mạng Internet.[11]

Đối với tên miền quốc tế [12], pháp luật Việt Nam cho phép tổ chức, cá nhân hoạt động hợp pháp tại Việt Nam được sử dụng các tên miền quốc tế để thiết lập trang thông tin điện tử nhưng phải có nghĩa vụ thông báo việc sử dụng này với Bộ Thông tin và Truyền thông tại website www.thongbaotenmien.vn.[13]

 Các quy định về giải quyết tranh chấp tên miền

Hình thức giải quyết tranh chấp về đăng ký và sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” hiện nay được tham chiếu theo Luật Công nghệ thông tin[14] với ba hình thức giải quyết cụ thể bao gồm:

  • Thông qua thương lượng, hòa giải;
  • Thông qua trọng tài; hoặc
  • Khởi kiện tại Tòa án.

Giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hoà giải

Các bên có thể thực hiện việc hoà giải trước hoặc trong quá trình tố tụng theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nếu thỏa thuận được với nhau về giải quyết tranh chấp thì các bên phải lập Biên bản hoà giải thành và gửi đến Nhà đăng ký tên miền “.vn” liên quan hoặc VNNIC để làm cơ sở xử lý tên miền tranh chấp.[15]

Trường hợp việc hòa giải được thực hiện trong quá trình tố tụng thì hết thời hạn bảy ngày, kể từ ngày lập biên bản hoà giải thành mà không có đương sự nào có ý kiến thay đổi thoả thuận đó thì Thẩm phán chủ trì phiên hoà giải hoặc một Thẩm phán được Chánh án Toà án phân công ra quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự. Trong thời hạn năm ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự, Toà án phải gửi quyết định đó cho các đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp.[16]

 Giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài

 Ngoài cách đầu tiên, các bên có thể lựa chọn hình thức trọng tài để giải quyết tranh chấp tên miền phát sinh trong hoạt động thương mại tại các Trung tâm trọng tài theo quy định pháp luật[17] (tham khảo danh sách cơ quan trọng tài tại website http://tranhchaptenmien.vn[19]).

Lưu ý là điều kiện để tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài là khi các bên có thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Thỏa thuận này có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp. Tuy nhiên, thoả thuận này thường khó đạt được trong tranh chấp tên miền vì khác với các tranh chấp thương mại khác, trước khi xảy ra tranh chấp tên miền, giữa các bên thường không có một thỏa thuận, giao dịch thương mại dẫn đến hoặc liên quan đến tranh chấp.

 Giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án tại Việt Nam

Trong trường hợp lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp thông qua tòa án tại Việt Nam, người khởi kiện cũng cần lưu ý thời hiệu khởi kiện để Tòa án giải quyết các vụ án về tranh chấp kinh doanh, thương mại là 02 năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị xâm phạm.[20] Người khởi kiện phải gửi kèm theo đơn khởi kiện tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho những yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.[21]

Điều kiện giải quyết tranh chấp tên miền

Không phụ thuộc vào hình thức giải quyết tranh chấp tên miền thông qua trọng tài hoặc Toà án, đơn khởi kiện về tranh chấp tên miền của Người khiếu kiện phải đảm bảo đầy đủ ba điều kiện dưới đây ngoài các yêu cầu về điều kiện khởi kiện và yêu cầu về nội dung đơn khởi kiện theo quy định của pháp luật:[22]

  1. Tên miền tranh chấp trùng hoặc giống đến mức nhầm lẫn với tên của Người khiếu kiện; trùng hoặc giống đến mức nhầm lẫn với nhãn hiệu thương mại hay nhãn hiệu dịch vụ mà Người khiếu kiện là người có quyền hoặc lợi ích hợp pháp.
  2. Người bị khiếu kiện không có quyền hoặc lợi ích hợp pháp liên quan đến tên miền đó.
  3. Tên miền đã được Người bị khiếu kiện sử dụng với ý đồ xấu đối với Người khiếu kiện.

Nguyên tắc xử lý tên miền tranh chấp

Nhà đăng ký tên miền “.vn” và VNNIC căn cứ vào Biên bản hoà giải thành của các bên; Quyết định đã có hiệu lực của trọng tài; Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án để thực hiện:

  • Thu hồi tên miền để ưu tiên Người khiếu kiện đăng ký sử dụng, hoặc giữ nguyên hiện trạng của tên miền.[23] Theo đó, Người khiếu kiện được ưu tiên đăng ký trong vòng 10 ngày liên tục kể từ ngày Biên bản hoặc Quyết định nêu trên có hiệu lực, và hết thời hạn này tên miền sẽ được đăng ký tự do.[24]
  • Thực hiện các quyết định khác liên quan đến việc thu hồi, treo, giữ có thời hạn tên miền có tranh chấp.[25]

Các vụ tranh chấp thực tế tại Việt Nam

 Vụ thứ nhất: Tên miền “ebay.com.vn” và nhãn hiệu “eBay”

Vụ việc đầu tiên liên quan đến tên miền “ebay.com.vn” xảy ra giữa Công ty eBay Inc. có trụ sở tại số 2145 Hamilton Avenue, San Jose, CA 95125, USA (“eBay”) và Công ty TNHH Mộc Mỹ có địa chỉ tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam (“Mộc Mỹ”). eBay là một công ty chuyên kinh doanh về dịch vụ đấu giá qua mạng và thương mại điện tử, hiện là chủ nhãn hiệu hàng hóa “EBAY” được bảo hộ tại Việt Nam từ năm 2002. Đồng thời, eBay đã đăng ký trên 2.500 tên miền có chứa cụm từ “eBay”, trong đó có 07 tên miền đăng ký tại Việt Nam nhưng trong số đó không có tên miền “ebay.com.vn”.

Đầu năm 2005, sau khi phát hiện ra tên miền “ebay.com.vn” đã được đăng ký bởi Mộc Mỹ, eBay đã ủy quyền cho một đại diện pháp lý nộp đơn khiếu nại lên Trung tâm Internet Việt Nam (“VNNIC”) đề nghị thu hồi tên miền này và cấp phát lại cho eBay (“Khiếu nại lần thứ nhất”). Theo quy định pháp luật tại thời điểm đó, VNNIC chỉ có thể cung cấp thông tin liên hệ của hai bên và để họ tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp với nhau nhưng kết quả là việc thỏa thuận giữa họ đã không thành.

Sau đó, Mộc Mỹ đã đổi tên thành Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ À Lô (“À Lô”) triển khai các dịch vụ thiết kế trang Web, cung cấp và lưu trữ thông tin trên mạng. Tên miền “ebay.com.vn” lúc này cũng đã được trở về cùng giao diện web với tên miền www.alo.com.vn. Đầu năm 2007, eBay tiếp tục ủy quyền cho một đại diện pháp lý mới nộp đơn khiếu nại lần hai lên VNNIC đề nghị hủy bỏ hiệu lực đăng ký tên miền “ebay.com.vn” của À Lô và xin cấp tên miền này cho eBay (“Khiếu nại lần thứ hai”). Theo quy định pháp luật tại thời điểm đó, VNNIC chỉ có thể cung cấp thông tin liên hệ của hai bên và yêu cầu eBay tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp với À Lô.

Tháng 9 năm 2007, eBay thông qua một đại diện pháp lý mới đồng thời cử Giám đốc phụ trách eBay tại khu vực Đông Nam Á trực tiếp thu thập thông tin để tiếp tục theo đuổi vụ việc và chuẩn bị các thủ tục khiếu kiện cần thiết.

Vụ thứ hai: tên miền “samsungmobile.com.vn” và nhãn hiệu “Samsung”

Công ty Samsung Hàn Quốc Co., Ltd là chủ sở hữu nhãn hiệu “Samsung” đã được Cục Sở hữu Trí tuệ bảo hộ tại Việt Nam từ năm 1993. Vụ việc tranh chấp khi Samsung Hàn Quốc có ý kiến cho rằng: Ông Dương Hồng Minh đăng ký tên miền “samsungmobile.com.vn” (từ ngày 03/11/2005) đã sử dụng cụm từ “samsung” liên quan đến nhãn hiệu “Samsung” đã được bảo hộ tại Việt Nam của họ. Theo đó, Samsung Hàn Quốc đã ủy quyền cho một công ty tư vấn luật tại Việt Nam thực hiện thủ tục thương lượng, hòa giải với Ông Dương Hồng Minh theo quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” và kết quả là không thành. Ngày 21/10/2009, Samsung Hàn Quốc (“nguyên đơn”) đã khởi kiện vụ việc ra Tòa Kinh tế – Tòa án nhân dân TP. Hà Nội (“Toà án”) đề nghị thu hồi tên miền “samsungmobile.com.vn” của Ông Dương Hồng Minh (“bị đơn”) để cho nguyên đơn đăng ký sử dụng.

Dựa vào các lập luận và bằng chứng do hai bên cung cấp trong quá trình xét xử, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu thu hồi tên miền “samsungmobile.com.vn” của nguyên đơn. Ngày 02 tháng 6 năm 2010, Tòa án đã phán quyết và ra Bản án số 69/2010/KDTM-ST quyết định thu hồi tên miền “samsungmobile.com.vn” để ưu tiên cho nguyên đơn đăng ký sử dụng trong thời hạn 10 ngày liên tục kể từ khi bản án có hiệu lực pháp luật.

Vụ việc khiếu kiện tên miền “samsungmobile.com.vn” được nguyên đơn gộp chung cùng với vụ việc tên miền “samsungmobile.vn” nhưng kết luận của Tòa án lại bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc thu hồi tên miền “samsungmobile.vn”. Tuy nhiên, nguyên đơn không đồng ý với phán quyết của Tòa án về tên miền “samsungmobile.vn” nên đã có đơn kháng cáo. Do vậy bản án sơ thẩm được coi là chưa có hiệu lực pháp luật và tên miền “samsungmobile.com.vn” chưa đủ điều kiện để thu hồi và vẫn đang trong quá trình giải quyết tranh chấp cho đến khi Tòa phúc thẩm có phán quyết cuối cùng.

Đến ngày 03 tháng 12 năm 2010, tên miền “samsungmobile.com.vn” hết hạn sử dụng mà bị đơn không nộp phí duy trì tiếp nên đã bị thu hồi để ưu tiên cho nguyên đơn đăng ký lại. Theo đó, ngày 06 tháng 12 năm 2010, nguyên đơn đã đăng ký lại được tên miền “samsungmobile.com.vn” tại Nhà đăng ký Trung tâm Viễn thông IP.

Cơ sở pháp lý và các phân tích của các cơ quan chức năng Việt Nam

Cơ sở pháp lý và các phân tích trong vụ thứ nhất[26]

Liên quan đến Khiếu nại lần thứ nhất, đại diện của eBay đã lập luận rằng: “Mộc Mỹ đã gắn nhãn hiệu “EBAY” của họ lên phương tiện cung cấp dịch vụ đấu giá qua mạng mà Mộc Mỹ đang cung cấp và hành vi này là vi phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hàng hóa của chủ nhãn hiệu”. Tuy nhiên, theo Quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet tại thời điểm eBay nộp đơn:

  • VNNIC chỉ có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại hành chính về quy trình tiếp nhận hồ sơ đăng ký tên miền cũng như các khiếu nại trong quá trình thu nộp phí duy trì tên miền;[27]
  • Đối với các khiếu nại có liên quan đến việc giải quyết tranh chấp tên miền, VNNIC cần khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các bên tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp.[28]

Liên quan đến Khiếu nại lần thứ hai, đại diện của eBay đưa ra lập luận rằng: “Việc đăng ký và sử dụng tên miền “ebay.com.vn” của À Lô (tên mới của Mộc Mỹ) là hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ [29]”. Tuy nhiên, vì tên miền không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Sở hữu trí tuệ[30], nên các tranh chấp lúc này thuộc lĩnh vực tranh chấp về đăng ký, sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”, và do đó việc giải quyết phải tuân thủ theo các quy định của Luật Công nghệ thông tin[31]. Thực tế, do việc thương lượng, hòa giải đã không thành, nên hình thức thông qua trọng tài cũng khó thực hiện cho eBay vì theo quy định của Pháp lệnh trọng tài thương mại[32] muốn đem vụ việc ra giải quyết tại cơ quan trọng tài thì cần phải có sự chấp thuận của cả hai bên đồng ý sẽ giải quyết vụ việc thông qua con đường trọng tài. Vì vậy, eBay chỉ còn một cách duy nhất là đem vụ việc ra khởi kiện tại Tòa án.

Cơ sở pháp lý và các phân tích trong vụ thứ hai[33]

Căn cứ vào các điều kiện khởi kiện tranh chấp tên miền tại Thông tư 10[34], nguyên đơn đã đệ trình một đơn kiện lên Toà án với những lập luận như sau:

  • Samsung Hàn Quốc là một công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh điện thoại di động, trong đó có sản phẩm điện thoại di động Samsung. Theo đó, Samsung vừa là tên thương mại vừa là nhãn hiệu hàng hoá của nguyên đơn, được sử dụng tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Tại Việt Nam, nhãn hiệu “Samsung” cho sản phẩm điện thoại di động cũng đã được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu từ năm 1993. Ngoài ra, năm 2008, Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam được thành lập ở Việt Nam để sản xuất điện thoại di động.
  • Bị đơn đã đăng ký và sử dụng tên miền “com.vn” giống đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “Samsung” của nguyên đơn.
  • Bị đơn không có quyền và lợi ích hợp pháp liên quan đến việc sử dụng tên miền “com.vn”,.
  • Bị đơn đã đăng ký và sử dụng tên miền với ý đồ xấu nhằm mục đích trục lợi, chiếm dụng tên miền, xâm phạm đến các quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. Cụ thể:
  • Tên miền “com.vn” đã được bị đơn rao bán với giá 80 triệu đồng[35] (có khuyến mại thêm tên miền “samsungmobile.vn”) trên trang web “muare.com”; và
  • Trong quá trình hòa giải, nguyên đơn có đề nghị bị đơn trả lại cho nguyên đơn 2 tên miền nêu trên và đổi lại sẽ thanh toán một khoản chi phí phù hợp mà bị đơn đã bỏ ra để đăng ký, duy trì tên miền trong những năm qua. Tuy nhiên, số tiền 218.204.000 đồng tương đương hơn 10.0000 Đô la Mỹ mà bị đơn yêu cầu cho việc chuyển nhượng tên miền là không thỏa đáng và thể hiện rõ mục đích trục lợi trong việc đăng ký, sử dụng tên miền của nguyên đơn.

Căn cứ các tài liệu tại hồ sơ vụ án và những quy định của pháp luật về việc giải quyết tranh chấp tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”, Hội đồng xét xử của Tòa án đã ra Bản án quyết định thu hồi tên miền “samsungmobile.com.vn” để ưu tiên cho nguyên đơn đăng ký lại trong vòng 05 ngày liên tục kể từ thời điểm thu hồi[36] dựa trên những lập luận sau đây:

  • Tên miền “com.vn” do bị đơn đăng ký và sử dụng giống đến mức gây nhầm lẫn với tên thương mại, nhãn hiệu “Samsung” của nguyên đơn đã được đăng ký bảo hộ và sử dụng cho sản phẩm điện thoại di động.
  • Bị đơn không có quyền và lợi ích hợp pháp liên quan đến tên miền “samsungmobile.com.vn”. Đồng thời, bị đơn cũng không phải là đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh điện thoại di động Samsung. Nguyên đơn đã không chuyển giao bất kỳ quyền hay quyền sử dụng hoặc các hình thức khác cho phép bị đơn sử dụng nhãn hiệu của nguyên đơn bao gồm nhãn hiệu “Samsung”.
  • Bị đơn đã đăng ký và sử dụng tên miền “com.vn” với ý đồ xấu [37] qua việc rao bán tên miền cho nguyên đơn.

Ý kiến tổng quan về cách giải quyết tranh chấp giữa tên miền và nhãn hiệu tại Việt Nam

 Theo quy định của Luật SHTT, nhãn hiệu hàng hoá là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau.[38] Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật SHTT hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên ngoại trừ trường hợp của nhãn hiệu nổi tiếng.[39] Văn bằng bảo hộ là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân nhằm xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với một nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, hoặc xác lập quyền đối với giống cây trồng.[40]

Tham khảo quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet tại VN, tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” không nằm trong đối tượng điều chỉnh của Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, dãy ký tự hoặc ký tự là nhãn hiệu hàng hóa, nhãn hiệu dịch vụ, hoặc liên quan đến quyền tác giả hoặc tác phẩm nằm trong cấu trúc tên miền nếu chỉ đăng ký bảo vệ theo quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet trên mạng thì sẽ không được bảo vệ theo quy định quyền sở hữu trí tuệ. Ngược lại nhãn hiệu hàng hóa, nhãn hiệu dịch vụ, quyền tác giả, tác phẩm nếu chỉ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thì chỉ được bảo vệ trên thực tế theo quy định này mà không được bảo vệ trên mạng.[41]

Như vậy, có thể nhận thấy rằng nhãn hiệu hàng hoá và tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” là hai đối tượng điều chỉnh của hai văn bản luật khác nhau, đó là:

  • Các quy định về sở hữu trí tuệ, và
  • Các quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet.

Điểm chung của hai đối tượng này đó là quyền sở hữu tên miền và nhãn hiệu phải được xác lập tại Việt Nam trên cơ sở đăng ký bảo hộ với từng cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trong mỗi lĩnh vực tương ứng, cụ thể là Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đối với đăng ký nhãn hiệu và Nhà đăng ký tên miền “.vn” đối với tên miền.

Vì vậy, trong trường hợp xảy ra tranh chấp giữa một tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” với một nhãn hiệu thì việc giải quyết tranh chấp lúc này sẽ tuân theo quy định của Luật Công nghệ thông tin vì đây là tranh chấp thuộc lĩnh vực tranh chấp về đăng ký, sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” và không phải là đối tượng giải quyết tranh chấp theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Theo quy định của Luật công nghệ thông tin thì có ba hình thức giải quyết tranh chấp. Nếu hình thức thương lượng, hoà giải giữa hai bên tranh chấp không thành công thì hai hình thức còn lại là giải quyết thông qua trọng tài hoặc tại Toà án sẽ được xem xét. Bất kể hình thức nào được lựa chọn trong hai hình thức này, thì các điều kiện để khởi kiện tranh chấp tên miền theo quy định về giải quyết tranh chấp tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” phải được đáp ứng. Một trong các điều kiện yêu cầu đó là “tên miền tranh chấp trùng hoặc giống đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu mà người khiếu kiện là người có quyền hoặc lợi ích hợp pháp”. Để chứng minh được việc đáp ứng điều kiện này, văn bằng bảo hộ của nhãn hiệu do Cục Sở hữu trí tuệ cấp cho người khiếu kiện được xem như là một trong những bằng chứng hợp pháp. Tuy nhiên, để trọng tài hoặc Toà án có thể giải quyết tranh chấp thì người khiếu kiện còn phải đáp ứng các điều kiện khởi kiện còn lại và cung cấp đầy đủ các tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho những yêu cầu của họ là có căn cứ và hợp pháp.

Vì vậy, để tránh xảy ra tranh chấp thì cách tốt nhất là đăng ký bảo hộ đồng thời tên miền và nhãn hiệu với từng cơ quan chức năng chuyên ngành tương ứng.

 Kết luận

Trong năm 2010 vừa qua, số lượng tài nguyên Internet được cấp phát tại Việt Nam tiếp tục tăng cao. Cụ thể hơn, số lượng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” đã đạt mốc 123.611, vượt qua tên miền quốc gia Singapore “.sg” vươn lên vị trí đứng đầu trong khu vực ASEAN.[42] Điều này phản ánh một xu hướng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” ngày càng được các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước quan tâm và nhận thức được tầm quan trọng của việc đăng ký sử dụng tên miền này.

Chúng tôi cho rằng một giải pháp khác tương đối khả thi hiện nay là doanh nghiệp nên lựa chọn đăng ký một số tên miền bao vây “.vn” phổ biến và đảm bảo việc đóng phí duy trì hàng năm đều đặn và khi cần thiết. Theo biểu phí và lệ phí mới[43], tổng các chi phí liên quan cho đăng ký sử dụng và duy trì một tên miền “.vn” đã được điều chỉnh giảm từ 20 đến 30 phần trăm, thậm chí lệ phí đăng ký và duy trì tên miền Tiếng Việt là miễn phí, được xem như là một tín hiệu thuận lợi để các doanh nghiệp đăng ký bảo hộ tên miền của họ tại Việt Nam.

Lựa chọn phương pháp nào để bảo vệ tốt nhất các quyền và lợi ích của doanh nghiệp đối với tên miền “.vn” là tuỳ thuộc vào chính doanh nghiệp và cá nhân đó. Tuy nhiên, như đã đề cập, theo kinh nghiệm của tác giả, “phòng bệnh hơn chữa bệnh” sẽ là một phương pháp bảo vệ an toàn cho loại tài sản này của doanh nghiệp tại Việt Nam.

[1] “10 tên miền Internet đắt giá nhất” ngày 21 tháng 10 năm 2010, tác giả Ki Mae Heussner, trang web http://abcnews.go.com.

[2] http://facebookvietnam.net/2011/01/facebook-chi-85-trieu-usd-cho-ten-mien-fb-com.html

[3] http://www.tranhchaptenmien.vn/3-6-224-6-7-17-20101022.htm

[4] Mục II, 1.1, TT 09

[5] Mục II, 1.2, TT 09

[6] Mục II, 1.4, TT 09

[7] Mục II, 2.1.B, TT 09

[8] Điều 2.1, Thông tư 09/2008/TT-BTTTT ngày 24 tháng 12 năm 2008 của Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam hướng dẫn về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet (“TT 09”)

[9] Mục II. 1.2 & 1.3, Thông tư 09

[10] Điều 2.2, TT 09

[11] Điều 6.1 và 6.3, TT 09

[12] Điều 2.2.c, TT 09: Tên miền quốc tế là tên miền dưới tên miền chung cấp cao nhất và tên miền quốc gia cấp cao nhất ngoài tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”.

[13] Điều 3.4, TT 09

[14] Điều 76, Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11

[15] Mục III.2, Thông tư 10/2008/TT-BTTTT ngày 24 tháng 12 năm 2008 quy định về giải quyết tranh chấp tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” (“TT 10”)

[16] Điều 187.1, Bô luật tố tụng dân sự  được Quốc hội nước Việt Nam thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2004.

[17] Mục III.3, TT 10

[18] Chương 2, Điều 5, Quyết định 73/QĐ-VNNIC ngày 17 tháng 3 năm 2010 ban hành hướng dẫn xử lý tên miền quốc gia “.vn” có tranh chấp (“QĐ 73”)

[19] Chương 2, Điều 5, Quyết định 73/QĐ-VNNIC ngày 17 tháng 3 năm 2010 ban hành hướng dẫn xử lý tên miền quốc gia “.vn” có tranh chấp (“QĐ 73”)

[20] Điều 159.3 (a) Bộ luật Tố tụng dân sự của Việt Nam năm 2004

[21] Điều 165, Bộ luật Tố tụng dân sự của Việt Nam năm 2004

[22] Mục II.1, TT 10

[23] Mục IV.2.1(a), TT 10

[24] Mục IV.2.3, TT 10

[25] Mục IV.2.1(b), TT 10

[26] http://www.tranhchaptenmien.vn/3-6-224-7-7-01-20100812.htm

[27] Điều 20.1, Quyết định 92/2003/QĐ-BBCVT ngày 26 tháng 5 năm 2003 về việc ban hành quy định về quản lý sử dụng và sử dụng tài nguyên Internet (“QĐ 92”)

[28] Điều 20.1, QĐ 92

[29] Điều 130.1.d, Luật SHTT: Các hành vi sau đây được coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh: Đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng.

[30] Điều 3, Luật SHTT và Luật sửa đổi: “Đối tượng quyền sở hữu trí tuệ: 1) Đối tượng quyền tác giả và đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao; 2) Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý; 3) Đối tượng quyền đối với giống cây trồng là vật liệu nhân giống và vật liệu thu hoạch.”

[31] Điều 76, Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11

[32] Điều 2.2, Pháp lệnh Trọng tài thương mại số 08/2003/PL-UBTVQH11

[33] http://www.tranhchaptenmien.vn/3-6-224-7-7-14-20110211.htm

[34] Mục II.1, TT 10

[35] VNĐ: Đồng Việt Nam

[36] Chương 2, Điều 4.5, QĐ 73

[37] Mục II.2.1, Thông tư 10: “Hành vi sử dụng tên miền với ý đồ xấu: Cho thuê hay chuyển giao tên miền cho Người khiếu kiện là người chủ của tên, nhãn hiệu thương mại, nhãn hiệu dịch vụ trùng hoặc giống đến mức gây nhầm lẫn với tên miền đó”.

[38] Điều 4.16, Luật SHTT

[39] Điều 6.3 (a), Luật SHTT

[40] Điều 4.25, Luật SHTT

[41] Mục II, Điểm 2.1(c), TT 09

[42]http://www.info.vn/cong-nghe/world-wide-web/47673-S%E1%BB%91-l%C6%B0%E1%BB%A3ng-t%C3%AAn-mi%E1%BB%81n-.vn-%C4%91%E1%BB%A9ng-%C4%91%E1%BA%A7u-trong-ASEAN.html

[43] Ban hành kèm theo Thông tư số 89/2010/TT-BTC